Gamefying τη θεραπεία
Στη θεραπεία, αρκετές φορές εμφανίζεται το θέμα των στόχων. Άλλοτε είναι πιο ξεκάθαροι και συγκεκριμένοι, άλλοτε πιο θολοί, σαν μια γενική αίσθηση ότι «κάτι θέλω να αλλάξει». Μαζί με αυτό, συχνά έρχεται και μια πίεση: να προχωρήσω, να εξελιχθώ, να φτάσω κάπου.
Σε τέτοιες στιγμές, τα παιχνίδια ανοίγουν έναν άλλο τρόπο να σκεφτεί κανείς αυτή τη διαδρομή.
Στα περισσότερα παιχνίδια υπάρχει ένας στόχος, ένα τέλος, μια κατεύθυνση. Ωστόσο, κανείς δεν ξεκινά από το τελευταίο επίπεδο. Υπάρχουν στάδια, διαδρομές, μικρότερα κομμάτια που χρειάζεται να περάσεις, και μέσα σε αυτά υπάρχουν τα λεγόμενα checkpoints: σημεία όπου, αν «χάσεις», δεν επιστρέφεις στην αρχή, αλλά σε ένα σημείο που έχεις ήδη φτάσει.
Αυτή η λογική μοιάζει αρκετά με τη διαδικασία της αλλαγής. Η εξέλιξη δεν λειτουργεί σαν ένας σύντομος αγώνας ταχύτητας. Αν προσπαθήσει κανείς να τη ζήσει με τη λογική του «να τελειώνουμε γρήγορα», είναι πολύ πιθανό να εξαντληθεί πριν προλάβει να αντέξει τη διαδρομή. Περισσότερο θυμίζει έναν μαραθώνιο, όπου ο ρυθμός, η αντοχή και η σχέση με τον χρόνο παίζουν καθοριστικό ρόλο. Ακόμη κι αυτή η παρομοίωση, όμως, είναι περιορισμένη, γιατί σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχει ένας ξεκάθαρος τερματισμός.
Στην πορεία της θεραπείας συμβαίνει κάτι που συχνά δεν υπολογίζεται εξαρχής: η ίδια η διαδικασία μπορεί να μετακινήσει τον στόχο. Κάποιος μπορεί να ξεκινά με μια συγκεκριμένη επιθυμία ή ανάγκη και, μέσα από τη δουλειά, τις εμπειρίες και τις μικρές αλλαγές που συμβαίνουν, να αρχίζει να βλέπει διαφορετικά αυτό που ζητά. Όχι επειδή «χάθηκε», αλλά επειδή ήρθε σε επαφή με κάτι πιο ουσιαστικό για τον ίδιο.
Ένα από τα πιο δύσκολα σημεία αυτής της διαδρομής είναι όταν εμφανίζεται η αίσθηση ότι «γύρισα πίσω». Ότι βρέθηκε κανείς πάλι στο ίδιο σημείο, ότι ό,τι είχε κατακτηθεί χάθηκε, ότι η προσπάθεια δεν είχε τελικά αποτέλεσμα. Εκεί, η εικόνα του παιχνιδιού βοηθάει ξανά: αυτό που μοιάζει με επιστροφή στην αρχή, συχνά είναι επιστροφή σε ένα checkpoint. Ένα σημείο γνώριμο, αλλά όχι ίδιο. Έχουν προηγηθεί εμπειρίες, σκέψεις, μικρές μετατοπίσεις που δεν αναιρούνται, ακόμη κι αν δεν είναι πάντα άμεσα ορατές.
Η εξέλιξη δεν ακολουθεί μια ευθεία γραμμή. Δεν είναι μια συνεχής ανοδική πορεία. Μοιάζει περισσότερο με μια σπειροειδή κίνηση, όπου περνά κανείς από παρόμοια σημεία, αλλά κάθε φορά από μια διαφορετική θέση. Υπάρχει μια απόσταση ανάμεσα στο «τότε» και στο «τώρα», και αυτή η απόσταση δημιουργείται από όσα έχουν μεσολαβήσει.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η έννοια της «αποτυχίας» αλλάζει. Δεν είναι απαραίτητα ένα τέλος ή μια κατάρρευση, αλλά μέρος της ίδιας της διαδικασίας. Μπορεί να είναι μια παύση, μια επανάληψη, μια επιστροφή σε κάτι που τώρα μπορεί να ειδωθεί αλλιώς.
Ίσως, τελικά, η θεραπεία να μην αφορά τόσο το να «κερδίσει» κανείς κάτι ή να φτάσει σε έναν τελικό προορισμό. Ίσως να αφορά περισσότερο το να μάθει πώς να κινείται μέσα στη διαδρομή, πώς να αντέχει τις επιστροφές και πώς να συνεχίζει, ακόμη και όταν δεν είναι ξεκάθαρο πού οδηγεί αυτό που κάνει.